Wat doe je met resten na de oogst?

Het belangrijkste doel van de meeste kwekers is het oogsten van ongepollleerde bloemen vol werkzame stoffen en terpenen. Maar wat doe je met de ‘restjes’ – trim, bladeren, stengels en wortels? Voor de meeste kwekers is dit gewoon afval dat in de prullenbak of op de composthoop belandt, maar dat is erg jammer. Deze plantendelen bevatten waardevolle stoffen die je kunt verwerken tot huismiddeltjes, cosmetica of lekkernijen.

De oogst is voor kwekers altijd een moment van blijdschap, maar brengt ook extra werk met zich mee. Houd er rekening mee dat je bladeren of wortels net zo zorgvuldig moet behandelen als bloemen wanneer je ze na de oogst verder wilt gebruiken. Zorg tijdens het drogen voor de juiste omstandigheden: een lage luchtvochtigheid van ongeveer 55%, een temperatuur tussen 18-21 °C, duisternis en voldoende toevoer van verse lucht. Gebruik nooit beschimmeld gedroogd materiaal of planten die met pesticiden zijn behandeld voor verdere verwerking.

Misschien vind je dit interessant: Zo oogst je de meest geurige buitenplanten

Sugar leaves

De Engelse term ‘sugar leaves’ verwijst naar de kleine blaadjes rond de bloemen. Ze zitten vol trichomen en bevatten relatief veel cannabinoïden en terpenen. Je kunt er krachtige extracten, tincturen of zalven van maken, of ze op dezelfde manier gebruiken als bloemen (hars zeven, kruidenmengsels verdampen).

Vergeet niet dat CBD in gedroogd materiaal voorkomt in zijn zure vorm (CBDA), die bij inname niet actief is. Om CBDA om te zetten in CBD, moet je het gedroogde materiaal eerst decarboxyleren: gedurende een bepaalde tijd verhitten tot een voldoende hoge temperatuur. Tijdens het bereiden van olie of zalf vindt in zekere mate al decarboxylatie plaats, maar voor een beter eindresultaat kun je het gedroogde materiaal beter eerst verhitten.

• Verrijkte boter of olie: Cannabinoïden binden zich heel goed aan vetten. Het gedroogde materiaal koken in boter, olie of een andere vetdrager (kokosolie, reuzel) is daarom een zeer effectieve manier om de stoffen eruit te halen. Verhit een passende hoeveelheid gedroogd materiaal ongeveer 2-3 uur langzaam op circa 80 °C en zeef het daarna.
• Zelfgemaakte kruidenzalf: Er zijn veel aanwijzingen dat CBD en andere cannabinoïden zeer effectief zijn bij uitwendig gebruik, vooral bij pijn, eczeem en huidletsel. Als basis voor een zelfgemaakte zalf kun je vaseline, kokos- of olijfolie, sheaboter of lanoline gebruiken. Een eenvoudige kruidenzalf maken is makkelijk. Voeg ongeveer 20 tot 50 gram gedroogd materiaal toe aan één kilogram van de drager en verwarm het mengsel ongeveer 2 uur au bain-marie of in de oven op een lage temperatuur. Het mengsel mag niet warmer worden dan 80 °C, om te voorkomen dat de cannabinoïden hun werking verliezen. Zeef het mengsel daarna, of laat het afkoelen en herhaal het verwarmingsproces een paar keer om zoveel mogelijk uit het gedroogde materiaal te halen.
• Tinctuur: Net als vetten is alcohol een uitstekend middel om werkzame stoffen uit kruiden te halen. De ‘groene draak’, een kruidentinctuur met een hoog alcoholpercentage, werd vroeger vaak gebruikt tegen pijn en slapeloosheid. Je maakt hem eenvoudig. Voeg ongeveer 10 gram gedecarboxyleerd gedroogd materiaal toe aan 200 ml sterke alcohol en sluit de fles of pot goed af. Laat het kruidenmengsel enkele weken op een donkere plek bij kamertemperatuur trekken. Filter het mengsel tot slot door een koffiefilter.
• Hars zeven: Net als bloemen bevatten ook de blaadjes eromheen veel gesteelde trichomen met een kopje, waarin werkzame stoffen en terpenen zitten. Je kunt de trichomen mechanisch of met een geschikt oplosmiddel van de rest van het gedroogde materiaal scheiden. Het resultaat is een geconcentreerde hars (plantaardig concentraat, ijsconcentraat, rosin, resin) met een hoog gehalte aan werkzame stoffen en terpenen. Hars zeven met een fijne zeef (zogenaamde dry sift) is een van de oudste methoden om plantaardige concentraten te maken.
• Verdampen: Het inhaleren van dampen die rijk zijn aan werkzame stoffen en terpenen is een zeer effectieve en snelle manier om medicinale kruiden te gebruiken. Hiervoor zijn zorgvuldig gereinigde, gedroogde en gerijpte bloemen zonder zaden het meest geschikt, maar ook de blaadjes rond de bloemen bevatten waardevolle stoffen. Houd er wel rekening mee dat ze minder zacht smaken. Terpeenzakjes zijn een uitstekende manier om gedroogd materiaal met minder aroma een aangename geur te geven.

Misschien vind je dit interessant: Drogen en curen – de weg naar een heerlijke oogst

Grote bladeren

Trichomen op grote bladeren bevatten veel minder cannabinoïden en waardevolle monoterpenen dan die op bloemen. Ze zijn echter rijk aan antioxidanten, chlorofyl, vezels, mineralen en vitaminen, waardoor ze uitstekend geschikt zijn voor gebruik in de keuken. Je kunt er ook zalf van maken, maar houd er rekening mee dat je daarvoor meer gedroogd materiaal nodig hebt dan wanneer je bloemen of sugar leaves gebruikt.

• Groene smoothie: Voeg verse bladeren toe aan je favoriete smoothie.
• Kruidenthee: Giet heet water over de gedroogde bladeren en laat ze trekken. De infusie heeft een aardse smaak en een kalmerende werking. Je kunt ook andere kruiden aan je kruidenthee toevoegen, zoals munt, citroenmelisse, gember en honing.
• Salades: Je kunt de bladeren in salades gebruiken. Ze hebben een uitgesproken smaak die goed samengaat met mosterddressing, pittige kazen en fruit.

Wortels

Wortels zijn waarschijnlijk het meest vergeten deel van de plant onder kwekers, terwijl ze al duizenden jaren een lange traditie hebben in de volksgeneeskunde. Oude Chinese, Griekse en Romeinse teksten beschrijven al aftreksels, kompressen en pasta’s van wortels die werden gebruikt tegen pijn, ontstekingen, krampen en bloedingen. Ook in de 18e en 19e eeuw werden ze aanbevolen tegen reuma, ontstekingen en urinewegproblemen. Wortels bevatten slechts sporen van cannabinoïden, vooral CBD, maar ook friedelin en epifriedelanol. Van deze stoffen is bekend dat ze een antioxiderende, ontstekingsremmende of antitumorale werking hebben.

• Tinctuur: Wortels zijn een uitstekend ingrediënt voor de ‘groene draak’, waarvan we de bereiding hierboven hebben beschreven.
• Balsem of zalf: Je kunt ook wortels toevoegen aan kruidenzalf. Droog ze eerst en breek ze daarna in stukjes of maal ze tot fijn poeder. Voeg de wortels vervolgens toe aan de kruidenzalf en volg de bovenstaande instructies.

Stengels

Van alle restanten van de plant bevatten stengels de minste werkzame stoffen, maar ze zijn rijk aan cellulose en lignine, oftewel stevige plantaardige vezels. Composteren of mulchen is de beste manier om ze te gebruiken. Je kunt er eventueel ook decoraties van maken. We raden af om gedroogde stengels als steun voor planten te gebruiken, omdat ze kunnen beschimmelen en schimmelsporen kunnen verspreiden.

Meer tips en handleidingen voor beginnende kwekers en ervaren growers vind je op de Higarden-blog.