Ontbladering (bladeren verwijderen) tijdens de bloei: een gedetailleerde gids voor een hogere opbrengst
Over defoliatie, oftewel het verwijderen van bladeren tijdens de bloei, bestaat onder kwekers veel discussie. Sommige kwekers zweren bij deze techniek en beweren dat het verwijderen van enkele grote bladeren de opbrengst verhoogt en de luchtcirculatie verbetert. Andere kwekers houden juist vol dat planten het het best doen zonder ingrijpen. De waarheid ligt ergens in het midden. Correct uitgevoerde defoliatie kan de hoeveelheid werkzame stoffen in bloemen op lagere niveaus verhogen en helpt schimmel voorkomen. Te veel bladeren verwijderen of dit op het verkeerde moment doen, kan de planten juist schaden.
Op het eerste gezicht lijkt het misschien vanzelfsprekend dat het verwijderen van bladeren schadelijk is voor planten. Bladeren zijn onmisbaar voor fotosynthese, gasuitwisseling en verdamping van water. Verwijder je er te veel, dan vertraag je de stofwisseling van de planten en groeien ze langzamer. Aan de andere kant is aangetoond dat de aanmaak van secundaire metabolieten (terpenen, werkzame stoffen, etherische oliën en flavonoïden) rechtstreeks wordt beïnvloed door de intensiteit van het invallende licht. Het is daarom gebruikelijk dat bloemen op lagere en beschaduwde delen van planten minder potent zijn dan de bloemen bovenin, die aan direct licht worden blootgesteld. Uit onderzoek blijkt dat je met zorgvuldig bladeren verwijderen aan het begin van de bloeiperiode de concentratie secundaire metabolieten in de onderste delen van planten aanzienlijk kunt verhogen, zonder de totale biomassa drastisch te verminderen of de groei te vertragen (1).
Handleiding voor defoliatie tijdens de bloei
Je kunt deze techniek gebruiken bij binnen- en buitenteelt van zowel fotoperiodieke als zelfbloeiende planten.
Timing: Het beste moment om gericht bladeren te verwijderen is wanneer de eerste knoppen zichtbaar worden op de planten. Bij binnenteelt is dit ongeveer twee tot drie weken nadat je bent overgeschakeld naar het 12/12-schema voor de bloei, of na 3–5 weken vanaf het ontkiemen van de zaden bij zelfbloeiende rassen. Fotoperiodieke rassen die buiten worden gekweekt, beginnen hier rond augustus aan de bloei.
Misschien vind je dit interessant: Alles wat je moet weten over de omschakeling naar de bloei
Welke bladeren verwijder je: Richt je uitsluitend op grote handvormige bladeren die toekomstige bloemen beschaduwen, en op bladeren die verborgen zitten in het dichte bladerdek midden in de plant, waar ze geen licht ontvangen en de vrije luchtcirculatie belemmeren. Na het ingrijpen moet licht en lucht gemakkelijker door de plant kunnen stromen. Verwijder nooit meer dan twee tot drie bladparen tegelijk van één tak, afhankelijk van de grootte van de plant.
De juiste techniek: Grote bladeren kun je meestal gemakkelijk verwijderen door er voorzichtig tegen de groeirichting in aan te trekken. Je kunt eventueel ook een scherpe tuinschaar gebruiken. Verwijder je bladeren van meerdere planten tegelijk, vergeet dan niet de schaar te desinfecteren om verspreiding van ziekteverwekkers te voorkomen.
ONZE TIP: Bij binnenteelt, waarbij de lichtbron op een vaste plek staat, is een bladerdek waar het licht moeilijk doorheen komt vaker een probleem dan buiten, waar de zon planten vanuit verschillende hoeken belicht. Sommige kwekers lossen dit op door aan het begin van de bloei de onderste takken met weinig licht van de planten te verwijderen. Defoliatie is slechts een gedeeltelijke oplossing, omdat de onderste bloemen ver van de kweeklampen zitten en minder lichtenergie ontvangen. Extra ledpanelen zijn een uitstekende oplossing: ze verlichten de onderkant van het bladerdek. Met een relatief kleine energie-investering kun je dunne bloemen zonder veel perspectief omtoveren tot compacte bloemen.
Zoek je meer tips en handleidingen voor ervaren kwekers en beginners? Alles over binnen- en buitenteelt vind je op de blog van Higarden.
Bronnen: (1) Danziger, N., & Bernstein, N. (2021) DOI:10.3390/plants10091834