Belangrijkste criteria voor het kiezen van kweekverlichting

Kweeklampen staan centraal in elke growbox of indoor kweekruimte. Daarom loont het om zorgvuldig te kiezen. Het gaat daarbij zeker niet alleen om het elektriciteitsverbruik: eigenschappen zoals het lichtspectrum, de efficiëntie en een gelijkmatige verdeling over het kweekoppervlak zijn belangrijker. Moderne ledtechnologie biedt ten opzichte van oudere HPS-lampen een hogere efficiëntie en de mogelijkheid om de lichtomstandigheden aan te passen. In dit artikel lees je hoe je uit het ruime aanbod led-kweekverlichting kiest wat precies bij jouw behoeften past.

Verbruik is niet alles

In het verleden richtten kwekers zich bij het kiezen van verlichting vooral op het vermogen, uitgedrukt in watt (W). Aan de hand van dit gegeven kun je eenvoudig het verbruik berekenen en krijg je ook een globale indicatie van hoeveel lichtenergie planten beschikbaar hebben voor fotosynthese. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is het vermogen van een lamp echter niet de beste maatstaf om te beoordelen hoeveel licht uit de kweekverlichting op de planten valt. De werkelijke prestaties van een lamp worden bepaald door de hoeveelheid lichtenergie die de planten ontvangt in verhouding tot het elektriciteitsverbruik.

PAR (photosynthetically active radiation) is de afkorting voor fotosynthetisch actieve straling: licht met golflengten die planten gebruiken bij de fotosynthese. Het fotosynthetisch actieve lichtspectrum komt ongeveer overeen met het spectrum dat het menselijk oog kan zien (400-700 nanometer). De meest efficiënte kweeklampen zetten de aangevoerde elektrische energie in watt (W) zo effectief mogelijk om in zoveel mogelijk fotonen binnen het PAR-spectrum, gemeten in micromol (µmol). De efficiëntste HPS-kweeklampen stralen ongeveer 1,4 tot 1,8 µmol/W uit, terwijl de beste ledlampen bijna twee keer zo efficiënt zijn, tot wel 2,8 µmol/W. Voor de productie van dezelfde hoeveelheid fotonen binnen het PAR-spectrum is met de modernste led-dioden bijna de helft minder elektriciteit nodig dan met HPS-lampen.

Elke golflengte binnen het PAR-spectrum (lichtkleur) heeft een ander effect op planten. Rood en blauw licht hebben de grootste invloed op de plantengroei. Blauw licht stimuleert planten om snel te groeien en nieuwe bladeren en stengels te vormen. Dat is belangrijk tijdens de vegetatieve groeifase. Rood licht stimuleert de bloei en rijping en zorgt ervoor dat planten meer in de hoogte groeien. Planten gebruiken echter alle kleuren van het lichtspectrum, ook buiten het PAR-spectrum. Zo reageren ze op infrarood en ultraviolet licht met een verhoogde aanmaak van hars en secundaire metabolieten. Over het algemeen stralen de meeste ledlampen licht uit binnen het PAR-spectrum, maar er zijn ook specifieke modellen met UV- en infrarode golflengten.

Let op de kwaliteit van de led-dioden

Fabrikanten van led-kweekverlichting praten graag over de kwaliteit van de led-dioden die ze in hun lampen gebruiken. Led-dioden zijn kleine halfgeleiderchips die elektrische energie omzetten in licht en tegelijkertijd de golflengte ervan bepalen. Kwalitatieve ledlampen gebruiken dioden met een vermogen van minstens 3 W. Hoe lager het vermogen van een diode, hoe lager de intensiteit van het uitgestraalde licht. De standaardmaat voor het meten van de lichtefficiëntie is micromol per joule (µmol/J).

PPF (photosynthetic photon flux) is de afkorting voor fotosynthetische fotonenstroom: de hoeveelheid fotosynthetisch actieve fotonen die een lichtbron uitstraalt per joule verbruikte elektrische energie. Sommige fabrikanten geven PPF ook weer in micromol per seconde (µmol/s). De PPF van goedkope led-kweeklampen ligt tussen 0,8 en 1,5 µmol/J, terwijl kwalitatieve lampen tot wel twee keer zo efficiënt zijn.

Naast PPF kan de efficiëntie van kweekverlichting ook worden uitgedrukt in de fotonfluxdichtheid (PPFD). Deze maatstaf geeft aan hoeveel fotosynthetisch actieve fotonen er per seconde op een bepaald oppervlak vallen (µmol/m²/s). Hoe ouder de planten zijn, hoe meer licht ze kunnen verdragen en effectief kunnen gebruiken bij de fotosynthese.

• PPFD voor zaailingen: 200 tot 400 µmol/m²/s
• PPFD voor planten in de vegetatieve groeifase: 400 tot 600 µmol/m²/s
• PPFD tijdens de bloei: 600 tot 1.000 µmol/m²/s
• Als je CO₂ gebruikt: tot 1.000 µmol/m²/s tijdens de groeiperiode en tot 1.500 µmol/m²/s tijdens de bloeiperiode.

Waar je nog meer op moet letten bij het kiezen van led-kweekverlichting

Naast technische eigenschappen spelen er nog andere factoren mee bij het kiezen van de juiste verlichting voor jouw kweekruimte. Idealiter is de lichtintensiteit gelijkmatig over het hele beschikbare kweekoppervlak verdeeld. Zo verlicht de Maxibright Daylight PRO Full Spectrum LED met een vermogen van 300 W een kweekoppervlak van 1 × 1 meter. De kweeklamp SANlight EVO 3-60 met een vermogen van 200 W verlicht slechts een oppervlak van 0,6 × 0,6 meter. Voor middelgrote kweektenten kun je daarom beter twee lampen van dit type tegelijk gebruiken.

Een ander aspect is de hoek waaronder het licht van de led-dioden op de planten valt. Hoe groter de hoek, hoe groter het oppervlak dat de led-dioden verlichten, maar tegelijkertijd nemen de intensiteit en de doordringbaarheid van het licht af. De meeste kweeklampen hebben standaard led-dioden met een stralingshoek van 120°. Extra functies zoals dimmen, externe bediening of de mogelijkheid om het spectrum aan te passen zijn niet noodzakelijk, maar kunnen het leven van een kweker wel makkelijker maken.

Tot slot raden we je aan om bij de aankoop van kweeklampen altijd rekening te houden met de prijs-kwaliteitverhouding. De goedkoopste apparatuur lijkt misschien een flinke besparing, maar gaat vaak minder lang mee en maakt gebruik van verouderde technologie. Op de lange termijn is zo’n aankoop daarom niet voordelig.

Twijfel je bij het kiezen van apparatuur voor indoor teelt? Higarden staat voor je klaar! Bezoek onze blog over kweken of neem contact op met onze productspecialisten.