Aardesubstraat of kokossubstraat? Kies het juiste substraat voor je tuin!

De juiste keuze van substraat is een van de belangrijkste beslissingen die je als kweker neemt. Of je voor aarde of kokos kiest, heeft niet alleen invloed op de gezondheid van je planten, maar ook op de keuze van meststoffen, de manier en frequentie van bewatering en nog veel meer aspecten van de plantenverzorging. In dit artikel laten we je kennismaken met de voordelen van kweken in substraten op basis van aarde en kokos, en geven we je advies over welk substraat je kunt kiezen.

Substraten op basis van aarde en kokos hebben veel gemeen, maar bieden ook elk hun eigen voordelen en uitdagingen. Welk kweekmedium het meest geschikt is, hangt uiteindelijk vooral af van jouw behoeften en die van je planten. Je kunt de keuze makkelijker maken door de sterke en zwakke punten van de verschillende substraten te leren kennen.

Substraten op basis van aarde

Het belangrijkste bestanddeel van substraten op basis van aarde (tuinbouwsubstraten) is aarde. Die kan worden verrijkt met andere bestanddelen, zoals turf, compost, perliet, kokosvezels, meststoffen en andere toevoegingen, die de eigenschappen van het substraat verder aanpassen. Verschillende grondsoorten kunnen aansluiten op de specifieke behoeften van planten. Tuinbouwsubstraten zijn geschikt voor uiteenlopende soorten, van groenten en fruit tot sierbloemen en kruiden.

Voordelen van substraten op basis van aarde

• Ruime beschikbaarheid van voedingsstoffen

Tuinbouwsubstraten zijn rijk aan de belangrijkste voedingsstoffen uit NPK (stikstof, fosfor en kalium) en sporenelementen, die van nature in de aarde voorkomen. De hoeveelheid en beschikbaarheid van deze voedingsstoffen worden beïnvloed door de samenstelling van het substraat en de microbiële activiteit tijdens de teeltcyclus. Fabrikanten voegen aan sommige aardemengsels meststoffen met langzame afgifte toe, die de vruchtbaarheid ervan verhogen.

• Rijk microbiologisch leven

Aarde is van nature de leefomgeving van talloze nuttige micro-organismen, zoals bacteriën, schimmels, protozoa en andere organismen. Ze spelen een belangrijke rol bij de afbraak van organisch materiaal en de vastlegging van stikstof, en verhogen de beschikbaarheid van voedingsstoffen voor planten. Veel planten gaan symbiotische relaties aan met bodemmicroben, bijvoorbeeld met mycorrhizaschimmels, die de opname van water en voedingsstoffen verbeteren.

• Uitstekende waterretentie

Aarde houdt water uitstekend vast, waardoor je minder vaak hoeft te bewateren. De meeste tuinbouwsubstraten bevatten naast aarde ook andere materialen die de waterretentie van het mengsel aanpassen aan de behoeften van de tuinier.

• Evenwichtige beluchting en structuur

Substraten van goede kwaliteit op basis van aarde houden veel water vast en zijn tegelijkertijd voldoende poreus om zuurstof bij de wortels te laten komen. Aarde is zwaarder dan andere kweekmedia en biedt planten stevige ondersteuning, ook wanneer je ze in potten of op een winderige plek kweekt.

• Van nature stabiele pH

Aarde heeft van nature een bufferende werking en helpt de pH van het substraat stabiel te houden. Dat is essentieel voor de beschikbaarheid van voedingsstoffen en de algehele gezondheid van planten.

• Prijs en beschikbaarheid

Substraten op basis van aarde zijn ruim verkrijgbaar en vaak goedkoper dan andere kweekmedia.

Misschien vind je dit ook interessant: Hoe kies je een tuinbouwsubstraat?

Kokossubstraten

Kokossubstraten zijn moderne kweekmedia van kokosvezels en worden steeds populairder als alternatief voor traditionele aardemengsels. Ze zijn verkrijgbaar in verschillende vormen en geschikt voor uiteenlopende tuinbouwtechnieken, van kweken in potten tot hydrocultuur en bewateringssystemen. Kokossubstraten zijn veelzijdig en geschikt voor de teelt van de meeste plantensoorten, maar ook voor het stekken, de kieming en het opkweken van zaailingen.

Voordelen van kokossubstraten

• Neutraal wat voedingsstoffen en pH betreft

Kokosvezels bevatten maar weinig voedingsstoffen, zodat kwekers hun planten met meststoffen precies de voeding kunnen geven die ze nodig hebben. Zo kun je de ontwikkeling van planten beter sturen en maximale opbrengsten behalen. Dankzij de neutrale pH van kokossubstraten kun je de pH bovendien eenvoudig aanpassen en binnen het optimale bereik voor de opname van voedingsstoffen houden.

• Weerstand tegen ongedierte en ziekten

In kokossubstraten kom je minder vaak ongedierte en ziekteverwekkers tegen dan in aarde. Daardoor neemt het risico op besmetting aanzienlijk af. Dat is vooral handig in afgesloten kweekruimtes en growboxen. Veel kokossubstraten bevatten ook nuttige schimmels van het geslacht Trichoderma, die planten beschermen tegen schadelijke micro-organismen.

• Uitstekende waterretentie

Kokosvezels kunnen tot tien keer hun eigen gewicht aan water vasthouden, maar voeren overtollig gietwater ook goed af. Zo blijven de wortels constant vochtig en voorkom je wortelrot en andere problemen door te natte omstandigheden. Dankzij deze balans kunnen kwekers hun planten vaker bewateren en bemesten.

• Uitstekende beluchting

Kokossubstraten hebben een poreuze structuur die zorgt voor een uitstekende beluchting, waardoor het wortelstelsel zich snel ontwikkelt. De combinatie van een goede waterretentie en een hoge mate van beluchting bevordert een krachtige groei.

• Bufferend vermogen

In vergelijking met hydrocultuursystemen en -media hebben kokossubstraten een goed bufferend vermogen. Ze helpen schommelingen in de pH te stabiliseren, die planten stress kunnen bezorgen en problemen met de opname van voedingsstoffen kunnen veroorzaken. Daardoor laten ze kwekers kleine fouten bij het bemesten en bewateren toe.

• Eenvoudig op te slaan en te hanteren

Kokossubstraten zijn licht en kunnen tot compacte blokken worden samengeperst, wat het vervoer en de opslag vergemakkelijkt.

Misschien vind je dit ook interessant: Gids voor kokossubstraten

Vergelijking van kokos- en aardesubstraten

Als je kokos- en aardesubstraten met elkaar vergelijkt, zie je een aantal verschillen. Aarde bevat van nature een breed scala aan voedingsstoffen die planten kunnen opnemen, terwijl kokossubstraten in dat opzicht «leeg» zijn. Kokossubstraten houden daarentegen beter water vast en zijn beter belucht dan aardemengsels. Met aarde werken kan lastiger zijn dan met schone, lichte kokosvezels. Houd bij de keuze van een kweeksubstraat rekening met drie belangrijke factoren: de omgeving, de kweekmethode en de voeding van de planten.

• Kweekomgeving

Aarde: Geschikt om buiten te kweken en binnen onder kunstlicht, vooral voor planten die baat hebben bij microbiële activiteit en een hoog gehalte aan voedingsstoffen, zoals tomaten, paprika’s en andere planten.

Kokos: Geschikt om buiten te kweken en binnen onder kunstlicht, in hydrocultuursystemen en vooral voor planten die een goed belucht substraat nodig hebben, zoals kruiden en sierbloemen.

• Voeding

Aarde: Wanneer je planten in aardemengsels kweekt, kun je minerale en organische meststoffen met langzame of snelle afgifte gebruiken, evenals voedingssupplementen. Tuinbouwsubstraten zijn ook geschikt voor biologische teelt, permacultuur en de «living-soil»-methode.

Kokos: Wanneer je planten in kokossubstraten kweekt, kun je minerale en organische meststoffen met langzame of snelle afgifte gebruiken, evenals voedingssupplementen. Meststoffen voor het kweken in kokos bevatten doorgaans extra calcium en magnesium, of je moet deze voedingsstoffen in de vorm van het additief CalMag aan het gietwater toevoegen.

• Kweekmethode en omgeving

Aarde: Aardemengsels zijn veelzijdige kweekmedia die je voor elke kweekmethode kunt gebruiken, zowel binnen als buiten. Ze zijn ook een uitstekende keuze wanneer je planten kweekt in grote kweekbakken en stoffen potten.

Kokos: Omdat kokossubstraten sneller uitdrogen, zijn ze geschikter voor binnenteelt en als medium voor hydrocultuur. Wanneer je buiten kweekt, is het belangrijk om de planten regelmatig te bewateren. Zo voorkom je dat de vezels volledig uitdrogen en hun waterretentie verliezen.

Wil je meer weten over verschillende soorten kweekmedia? Lees dan onze Gids voor kweeksubstraten