Wat zijn NPK-meststoffen en waarvoor worden ze gebruikt?

Voor beginnende tuiniers en kwekers kan het lastig zijn om uit het ogenschijnlijk onoverzichtelijke aanbod in de winkel de juiste meststoffenlijn te kiezen. Ongeschikte plantenvoeding kan al je inspanningen voor de teelt immers vaak in gevaar brengen. We leggen uit hoe NPK-meststoffen werken, welke informatie je op het etiket vindt en hoe je het juiste product kiest voor jouw kweekruimte, kas of tuin.

Bij het kweken gebruiken de meeste tuiniers meststoffen om hun planten van voedingsstoffen te voorzien. Dat komt doordat bij de meeste tuinbouwmethoden, van binnenteelt onder kunstlicht tot tuinen in de buitenlucht, het substraat na verloop van tijd uitgeput raakt en dan niet meer voldoende voedingsstoffen bevat voor een gezonde ontwikkeling van de planten.

Wat zijn NPK-voedingsstoffen?

Alle planten hebben in totaal 17 voedingselementen nodig om te leven. Op drie na (zuurstof, koolstof en waterstof) nemen ze die allemaal op uit de bodem, het kweekmedium of de voedingsoplossing. De wortels nemen in totaal 14 elementen op, die we verder indelen op basis van hun belang voor de plantenvoeding.

• Primaire (macrobiogene) voedingsstoffen (stikstof, fosfor, kalium, zwavel, calcium en magnesium) verbruiken planten in de grootste hoeveelheden. Een tekort leidt tot ernstige groeistoornissen of sterfte.
• Micronutriënten (chloor, ijzer, boor, mangaan, zink, koper, molybdeen en kobalt) zijn maar in kleine hoeveelheden nodig, maar ook een tekort aan micronutriënten kan planten veel schade toebrengen.

In de praktijk zien we dan ook vooral dat planten regelmatig drie essentiële voedingselementen via meststoffen moeten krijgen: stikstof (N), fosfor (P) en kalium (K).

Het belang van NPK voor de ontwikkeling en gezondheid van planten

De behoefte aan NPK-voedingsstoffen verschilt per plant en hangt af van de leeftijd en soort, de klimaatomstandigheden en de teeltmethode. Houd met al deze factoren rekening voordat je begint met bemesten. Het is belangrijk om meststoffen te gebruiken die NPK-voedingsstoffen in de juiste hoeveelheden en verhoudingen bevatten. Doe je dat niet, dan kunnen je planten tekorten aan voedingsstoffen krijgen, of kun je ze overbemesten en letterlijk verbranden door een teveel aan minerale zouten in het substraat.

• Stikstof (N): Planten hebben stikstof vooral nodig voor de aanmaak van chlorofyl, de groene kleurstof die onmisbaar is voor fotosynthese. Stikstof is ook een bestanddeel van plantaardige aminozuren en eiwitten. Een stikstoftekort herken je aan vergelende bladeren en een vertraagde groei. Planten nemen stikstof het best op in de vorm van nitraten die in water zijn opgelost. Aanbevolen meststoffen om stikstof toe te dienen zijn organische visemulsie of meststoffen voor de vegetatieve groei.
• Fosfor (P): Fosfor is belangrijk voor de voortplantingsfasen van planten en de vorming van celstructuren. Een fosfortekort herken je aan donkerder wordende bladeren en kleinere bloemen. Planten nemen fosfor het best op in de vorm van anorganische fosfaten die in water zijn opgelost. Aanbevolen meststoffen om fosfor toe te dienen zijn vleermuisguano en meststoffen voor de ondersteuning van de bloei.
• Kalium (K): Kalium is essentieel voor de vorming van bloemen en vergroot de weerstand van planten tegen ziekten. Een kaliumtekort herken je aan verbrande bladranden en een vertraagde groei. Planten nemen kalium het best op in de vorm van kaliumzouten die in water zijn opgelost. Aanbevolen meststoffen zijn meststoffen voor de ondersteuning van de bloei, PK-boosters en palmas.

Een NPK-meststof kiezen

Op de verpakking van elke meststof vind je een aantal basisgegevens die je helpen precies te bepalen waarvoor de betreffende formule geschikt is en wat die bevat.

• De drie cijfers met een streepje ertussen (bijvoorbeeld 2-1-2) geven het gehalte aan primaire voedingsstoffen stikstof (N), fosfor (P) en kalium (K) aan. De volgorde van de elementen staat vast (N-P-K) en de cijfers geven het percentage van elk element in de totale hoeveelheid meststof weer.
• Een gedetailleerde chemische analyse geeft doorgaans meer informatie over de samenstelling van het product, noemt andere voedingselementen in de meststof en vermeldt hun minimale gehalte in het product.
• Een lijst van de zouten waaruit de voedingsstoffen in de meststof zijn verkregen. Die bevat nuttige informatie voor wie meststoffen van verschillende fabrikanten wil combineren. Sommige vormen van minerale zouten kun je namelijk niet zomaar mengen zonder dat ze neerslaan. Daarom zitten sommige meststoffen ook in meerdere afzonderlijke flessen.
• Op de doseertabellen staat hoe vaak en in welke hoeveelheid je de meststoffen moet doseren. Als je net begint met kweken, kun je het best de aanwijzingen van de fabrikant zo nauwkeurig mogelijk volgen en geen verschillende merken mengen.

Lees ook: Droge of vloeibare meststoffen: wat is beter voor binnenteelt?

Hoe kies je de juiste NPK-meststof voor elke groeifase?

Eenjarige planten doorlopen tijdens het teeltseizoen twee belangrijke fasen: de vegetatieve (groei)fase en de generatieve (bloei)fase. Naarmate ze van de ene fase naar de andere overgaan, verandert hun behoefte aan voedingsstoffen. Over het algemeen geldt dat planten tijdens het eerste deel van hun leven, in de vegetatieve groeifase waarin ze nieuwe wortels, bladeren en stengels vormen, de meeste stikstof nodig hebben. Tijdens de bloei neemt hun behoefte aan fosfor toe. Kalium nemen ze doorgaans tijdens de hele groeicyclus in een gelijkmatige hoeveelheid uit de bodem op.

Fabrikanten van meststoffen leveren bij hun producten doseertabellen die precies aangeven wanneer en in welke hoeveelheid je moet bemesten. Het zijn echter slechts aanbevelingen. Een ervaren kweker moet ook andere factoren kennen die van invloed zijn op het verbruik van voedingsstoffen, zoals het gebruikte kweekmedium, de temperatuur en andere klimaatomstandigheden, de manier en frequentie van water geven en de specifieke eigenschappen van het ras.

• Meststoffen voor de vegetatieve groei
• Meststoffen voor de bloeifase
• Meststoffen voor groei en bloei

Lees ook: Meststoffen voor de groei: waarvoor worden ze gebruikt en hoe gebruik je ze?