Maak deze 6 fouten niet meer en verwijder schimmel van je planten

Schimmel is iets waar elke kweker bang voor is. Je kunt schimmels moeilijk bestrijden en zodra ze je planten aantasten, kom je er nooit helemaal vanaf. Het goede nieuws is dat je de verspreiding van schimmels heel goed kunt voorkomen. Je hoeft daarvoor alleen een paar veelgemaakte fouten te vermijden. Welke dat zijn? Dat lees je in de volgende alinea’s.

Er zijn veel soorten schimmels die planten aantasten. Vandaag bespreken we echter alleen de twee gevaarlijkste: meeldauw en grijze schimmel, die bloemrot veroorzaakt. Deze komen namelijk het vaakst voor op planten, zowel bij binnenteelt als buitenteelt en in kassen. Schimmels zijn fungi en verspreiden zich via microscopische sporen die vrijwel overal voorkomen. Schimmels gedijen vooral bij een hoge luchtvochtigheid en slechte luchtcirculatie. Onder geschikte omstandigheden kunnen ze planten gaan koloniseren.

Meeldauw wordt veroorzaakt door parasitaire schimmels uit de familie Erysiphaceae en is te herkennen aan een karakteristieke witte laag op de bladeren, die op bloem lijkt. Meeldauw verschijnt meestal eerst op jonge bladeren, waar zich ronde plukjes witte schimmel vormen. Naarmate de aantasting zich verspreidt, worden de plekken groter en tast de schimmel ook andere delen van de plant aan.

Grijze schimmel wordt veroorzaakt door de parasitaire schimmel Botrytis cinerea, die rotting van de bovengrondse delen van planten veroorzaakt. Botrytis tast vooral rijpende bloemen aan. Die beginnen meestal vanuit het midden te rotten, waardoor de aantasting moeilijk op tijd te ontdekken kan zijn.

Misschien vind je dit interessant: Meeldauw en botrytis – schimmel op planten en hoe je ervan afkomt

Fout 1 – Hoge luchtvochtigheid

Een hoge luchtvochtigheid is een zeer belangrijke factor die de groei van schimmels bevordert. Botrytis gedijt het best bij een luchtvochtigheid boven de 65% en meeldauw heeft een luchtvochtigheid van 70 tot 90% nodig. Bij binnenteelt is het daarom bijna altijd noodzakelijk om luchtontvochtigers te gebruiken, zodat de luchtvochtigheid binnen redelijke grenzen blijft. Een lage luchtvochtigheid is vooral belangrijk tijdens de bloei, maar schimmels kunnen planten ook in de vegetatieve fase aantasten. Bij buitenteelt en in kassen kun je het weer weliswaar niet beïnvloeden, maar je kunt planten beter op een zonnige, luchtige plek zetten dan op een schaduwrijke, vochtige plek.

Misschien vind je dit interessant: Wat zijn de ideale omstandigheden voor binnenteelt?

Fout 2 – Onvoldoende luchtcirculatie

Kwekers onderschatten vaak hoe belangrijk frisse lucht en een goed microklimaat voor planten zijn. Schimmels gedijen uitstekend in ruimtes die onvoldoende worden geventileerd of waar de lucht ‘stilstaat’. Bij binnenteelt is een zwakke afzuigventilator en een te klein aantal of een verkeerde plaatsing van circulatieventilatoren vaak de oorzaak van onvoldoende luchtcirculatie. Ventileer kassen grondig en zorg voortdurend voor een lichte luchtstroom.

Misschien vind je dit interessant: Hoe en waar plaats je ventilatoren op de juiste manier in een kweekruimte?

Fout 3 – Een te dicht bladerdek

Bij grote planten of wanneer je in een kleine ruimte kweekt, kan de lucht moeilijk vrij door een dicht bladerdek stromen. Zo ontstaat een ideaal microklimaat voor de ontwikkeling van schimmels. Verzorg je planten daarom gedurende de hele teeltcyclus en verwijder regelmatig overtollige bladeren, zodat het bladerdek luchtig blijft.

Misschien vind je dit interessant: Defoliëren tijdens de bloei

Fout 4 – Rommel rond de planten

‘Een opgeruimd huis is een gezond huis’ geldt ook bij het kweken. De sporen van botrytis en andere schimmels tasten vaak eerst verdorde bladeren aan of overleven daarop en op rottend organisch materiaal. Verwijder daarom regelmatig gele of beschadigde bladeren van je planten en houd de omgeving van je tuin netjes. Laat vooral bij binnenteelt geen afgevallen bladeren en plantenresten op het substraat liggen.

Fout 5 – Condensatie

Weinig kwekers beseffen hoe groot het effect is van het temperatuurverschil tussen dag en nacht. Bij snelle temperatuurschommelingen kunnen er druppels op de bladeren condenseren, wat gunstige omstandigheden schept voor schimmelsporen. Ochtenddauw is daar een voorbeeld van, maar een vergelijkbaar verschijnsel doet zich ook voor bij binnenteelt. Vooral nadat de verlichting is uitgeschakeld, daalt de temperatuur in de kweekruimte zeer snel en kan water condenseren op bladeren, de wanden van de kweekbox en andere oppervlakken. Als je condensatie niet kunt voorkomen, zorg er dan voor dat de planten zo snel mogelijk opdrogen, bijvoorbeeld door de afzuiging te versterken of de kas te ventileren.

Fout 6 – Onvoldoende controle

Controleer je planten indien mogelijk elke dag op tekenen van schimmelaantasting. Let niet alleen op de goed zichtbare delen, maar kijk ook op plekken waar vocht blijft hangen. Wees bij buitenteelt alert tijdens regen en sterke afkoeling, vooral in de tweede helft van de zomer en in de herfst. Botrytis tast vaak de grootste rijpende bloemen aan en breidt zich vanuit het midden uit. Soms herken je een aangetaste bloem aan opvallend verdorde bloemblaadjes (schutbladeren) op een verder groene plant.

En wat doe je als je tijdens een controle ontdekt dat schimmels je tuin hebben aangetast? Bij meeldauw hangt veel af van de ernst van de aantasting en de leeftijd van de planten. Als de planten slechts licht zijn aangetast en de oogst niet lang meer op zich laat wachten, kun je mogelijk nog een deel van de oogst redden. Botrytis ontdek je vaak tijdens de oogst. Gooi in dat geval de aangetaste delen weg. Het eten van schimmel kan ernstige gevolgen hebben voor je gezondheid!

Een uitgebreidere handleiding over hoe je planten tegen schimmels beschermt, en meer tips en advies voor kwekers, vind je op het blog van Higarden.