Enzymen en je tuin
Het woord enzym valt steeds vaker in de wereld van de binnen- en buitenteelt. In dit artikel bekijken we wat enzymen precies zijn, of en hoe ze helpen bij het kweken en hoe je ze effectief kunt gebruiken in de tuin en in de growbox.
Wat zijn enzymen?
Enzymen zijn chemische stoffen die zich gedragen als katalysatoren: ze versnellen chemische reacties tussen andere stoffen. Zo helpen ze bij de afbraak van complexe stoffen of juist bij de vorming ervan. Zonder enzymen zou het leven zoals we dat kennen niet mogelijk zijn.
Waar vinden we enzymen?
Om ons heen bevinden zich enorm veel enzymen, die een onmisbaar onderdeel zijn van ons dagelijks leven. Het bekendste voorbeeld van hoe enzymen ons helpen, is de spijsvertering. Enzymen komen namelijk voor in menselijk speeksel en in de maag en darmen. We voegen ze toe aan schoonmaakmiddelen en gebruiken ze bij het bereiden van voedsel en bier, maar ook bij de productie van kaas en wijn.
Elk enzym helpt bij één specifieke reactie en reageert slechts op één stof. Als er bijvoorbeeld in de darmen van iemand een enzym ontbreekt dat lactase heet, worden melksuikers (lactose) niet afgebroken. Dit veroorzaakt vervelende klachten, die je alleen kunt voorkomen door je dieet aan te passen: het enzym kan namelijk niet worden vervangen.
Wat hebben enzymen de kweker te bieden?
- Meer voedingsstoffen voor planten
Enzymen versnellen de afbraak van complexe suikers, chitine, organische fosfaten en bijvoorbeeld dierlijke vetten. En wat heb je daaraan? Bij de afbraak van complexe moleculen komen allerlei waardevolle stoffen vrij. In de bodem zijn er dan ineens meer stikstof, kalium, fosfor, zink, ijzer en suiker in een vorm die planten kunnen opnemen en gebruiken.
- Betere bodemeigenschappen
Doordat afgestorven organisch materiaal in de bodem sneller wordt afgebroken, komen er niet alleen veel voedingsstoffen vrij, maar ontstaat er ook meer ruimte. De bodem zelf wordt luchtiger en kan water beter vasthouden, zodat niets de groei en ontwikkeling van de plantenwortels in de weg staat.
- Bescherming tegen schadelijke micro-organismen
Tegelijkertijd blijven er in de bodem veel minder mogelijkheden over voor schadelijke bacteriën en schimmels om zich te voeden met organische resten en de gekweekte plant schade toe te brengen. Sommige enzymen breken zelfs de celwanden van ziekteverwekkers af. De plant profiteert zo zowel van preventie als van actieve bescherming.
- Snellere en gezonde groei
Alsof dat nog niet genoeg is, zijn er ook enzymen die de productie van hormonen in de plant versnellen. Samen met de verbeterde bodemomstandigheden en de bescherming tegen schadelijke bacteriën en schimmels ondersteunen ze de plant bij haar natuurlijke ontwikkeling.
Het resultaat is een gezonde plant die niets tekortkomt en zich alleen nog maar hoeft voor te bereiden op de vorming van de mooiste vruchten en bloemen.
TIP: Je kunt enzymen gebruiken om het substraat tussen teeltcycli door schoon te maken. Zo hoef je geen chemische reinigingsmiddelen te gebruiken.
Waar komen enzymen vandaan?
Enzymen zijn nu eenmaal de meest efficiënte katalysatoren die we kennen. Daarom worden ze geproduceerd door micro-organismen, dieren en planten. Een populaire manier om enzymen voor de plantenteelt te produceren, is met micro-organismen: bacteriën en schimmels (zoals bacillus en trichoderma) die enzymen aanmaken en tegelijkertijd in symbiose met planten leven. Wil je er meer over weten? We hebben een apart artikel voor je samengesteld.
Hoe voeg je enzymen toe aan de buitentuin?
In een gewone tuin zijn meestal al micro-organismen aanwezig die enzymen produceren (let op: bijvoorbeeld een hoge pH of chemische bestrijdingsmiddelen kunnen ze vernietigen). Enzymen uit een fles toevoegen is doorgaans niet nodig. Wil je je planten een handje helpen, dan kun je gewone compost aan het tuinbed toevoegen. Die is rijk aan voedingsstoffen en aan nuttige schimmels en bacteriën die enzymen aanmaken.
Een andere mogelijkheid is om je eigen compostthee te gebruiken. Zo heb je meer controle en kun je het sneller maken. Compost Tee van BioTabs is bijvoorbeeld al na vier uur klaar en biedt alle voordelen van gewone compostering.
Hoe gebruik je enzymen binnenshuis?
Binnenkweekruimtes en kweektenten zijn gesloten systemen waarin nuttige en schadelijke micro-organismen niet zomaar met elkaar in evenwicht komen. Gewone compost toevoegen ligt veel kwekers daarom begrijpelijkerwijs niet zo, zelfs als je de geur buiten beschouwing laat. Ze willen namelijk geen ziekteverwekkers in hun zorgvuldig gecreëerde omgeving binnenlaten.
Er zijn echter andere mogelijkheden: je kunt alleen enzymen toevoegen; die zijn gewoon in een fles te koop (bijvoorbeeld van Shogun, Canna of BioNova). Er zijn ook mengsels verkrijgbaar die nuttige micro-organismen bevatten die enzymen aanmaken. In producten van Terra Aquatica, Plant Success of Biobizz vind je geselecteerde micro-organismen die alleen maar goed zijn voor planten.
TIP: Je kunt enzymen bij elke teeltmethode gebruiken, ook in een hydrocultuursysteem.
Waar moet je op letten?
Enzymen werken alleen onder bepaalde omstandigheden. Veranderingen in temperatuur, druk of pH zijn schadelijk voor ze, net als voor kolonies micro-organismen en uiteindelijk ook voor planten. Probeer schommelingen zo veel mogelijk te beperken.
Als je enzymen of micro-organismen uit een fles wilt toevoegen, let dan goed op de bewaartemperatuur. Zowel hogere als lagere temperaturen kunnen enzymen namelijk inactiveren en micro-organismen doden.
Let ook op de etiketten. Fabrikanten halen begrippen als enzym en micro-organisme soms door elkaar, maar het resultaat is eigenlijk hetzelfde: je voegt óf een katalysator rechtstreeks toe, óf iets wat die aanmaakt. Op de fles staat meestal alleen algemeen „enzymen”, zonder specifieke namen. Dat heeft echter geen invloed op de werking: op compost staat ook geen etiket met „bevat cellulase, amylase en lipase”.
En als we het samenvatten?
Enzymen zijn stoffen die chemische reacties versnellen. Bij de plantenteelt ligt hun grootste voordeel in het verbeteren van de kwaliteit van het substraat. Ze verbeteren de zuurstofvoorziening en het vermogen om water vast te houden, en verhogen het gehalte aan voedingsstoffen die voor de plant beschikbaar zijn. Met het toevoegen van enzymen doe je zeker niets verkeerd; integendeel. Misschien zijn enzymen precies wat je planten al jaren tekortkomen, of je nu buiten of binnen kweekt.
Heb je tijdens het lezen van dit artikel vragen gekregen over enzymen en het gebruik ervan bij het kweken van planten? Neem dan gerust contact met ons op via info@higarden.eu - we staan voor je klaar.
We raden deze producten aan:
Meer artikelen: